Jakie ŚOI przysługują pracownikowi sprzątającemu?
Pracownik utrzymania czystości otrzymuje odzież roboczą, obuwie odporne na poślizg oraz rękawice chroniące przed chemikaliami wg EN ISO 374-1, dobrane do konkretnych preparatów myjących. Przy stosowaniu środków w aerozolu lub o działaniu drażniącym dochodzi ochrona dróg oddechowych i oczu. Odzieży skażonej środkami chemicznymi pracownik nie może prać samodzielnie — to zakaz ustawowy, nie kwestia organizacji pracy.
Stan prawny i normalizacyjny na dzień . Materiał informacyjny — nie zastępuje oceny ryzyka zawodowego ani opinii służby BHP.
Wyposażenie na stanowisku: pracownik utrzymania czystości
| Pozycja | Kategoria | Norma | Parametr | Zakres |
|---|---|---|---|---|
| Rękawice chemiczne | Rękawice | EN ISO 374-1:2016+A1:2018 | typ dobrany do konkretnego preparatu i czasu kontaktu | Podstawowy |
| Obuwie zawodowe antypoślizgowe | Obuwie | EN ISO 20347:2022+A1:2024 | SR, zamknięta pięta | Podstawowy |
| Odzież robocza i fartuch | Odzież | — | odzież robocza, nie ŚOI; fartuch chemoodporny (ŚOI) przy rozcieńczaniu koncentratów | Podstawowy |
| Gogle lub osłona twarzy | Okulary / ochrona twarzy | EN ISO 16321-1:2022 | ochrona przed cieczami — gogle (krople) lub osłona twarzy (rozbryzgi); okulary jej nie zapewniają | Wg oceny ryzyka |
| Półmaska (EN 140) z pochłaniaczem (EN 14387) | Ochrona dróg oddechowych | EN 14387:2021 | typ pochłaniacza wg karty charakterystyki preparatu; wymiana pochłaniacza wg instrukcji producenta | Wg oceny ryzyka |
Kolumna „Zakres” odróżnia wyposażenie wynikające wprost z charakteru stanowiska od takiego, które dochodzi dopiero po wyniku oceny ryzyka lub pomiarów. Przewidywane okresy użytkowania odzieży i obuwia roboczego ustala pracodawca (art. 237⁸ § 1 KP). Środki ochrony indywidualnej wymienia się zgodnie ze wskazaniami producenta lub po utracie właściwości ochronnych, a ich stan okresowo sprawdza się i dokumentuje (zał. nr 2 § 3 ust. 3 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów bhp).
Zagrożenia, z których wynika ten zestaw
- Kontakt z preparatami chemicznymi
- Dobór rękawic prowadzi się według karty charakterystyki, a nie według nazwy zawodu.
- Poślizgnięcie na mokrej posadzce
- Ryzyko dotyczy zarówno pracownika, jak i osób postronnych — stąd obuwie i oznakowanie strefy.
- Skażenie odzieży
- Uruchamia bezwzględny zakaz powierzania pracownikowi prania i odkażania skażonych przedmiotów.
Co warto wiedzieć — pracownik utrzymania czystości
Powierzanie pracownikowi prania, konserwacji, odpylania i odkażania przedmiotów skażonych środkami chemicznymi, promieniotwórczymi lub materiałami biologicznie zakaźnymi jest niedopuszczalne (art. 237¹⁰ § 2 Kodeksu pracy) — ekwiwalent za pranie nie legalizuje takiego powierzenia.
Podstawa: Kodeks pracy, art. 237¹⁰ § 2
EN 14387:2021 przypisuje pochłaniaczom kolory i typy: A brązowy dla par organicznych o temperaturze wrzenia powyżej 65 °C, B szary dla gazów nieorganicznych bez tlenku węgla, E żółty dla gazów kwaśnych i SO₂, K zielony dla amoniaku; klasy 1, 2 i 3 oznaczają małą, średnią i dużą pojemność pochłaniacza.
Ochronę przed cieczami (w EN 166:2001 oznaczenie 3 — krople dla gogli, rozbryzgi dla osłon twarzy) mogą mieć wyłącznie gogle i osłony twarzy — okulary jej nie zapewniają, nawet jeśli mają wysoką odporność mechaniczną.
Podstawa: EN 166:2001 — Ochrona indywidualna oczu — Wymagania
Skuteczność filtrów przeciwcząstkowych wg EN 143:2021 wynosi co najmniej 80% dla P1, 94% dla P2 i 99,95% dla P3; norma zastąpiła wydanie EN 143:2000/A1:2006.
Podstawa: EN 143:2021 — Sprzęt ochrony układu oddechowego — Filtry przeciwcząstkowe
Podstawa prawna i normy
| Przepis / norma | Co stanowi |
|---|---|
| Kodeks pracy, art. 237⁹ § 2t.j. Dz.U. 2026 poz. 1245 | Pracodawca zapewnia, aby stosowane środki ochrony indywidualnej oraz odzież i obuwie robocze zachowały właściwości ochronne i użytkowe; odpowiada za pranie, konserwację, naprawę, odpylanie i odkażanie. |
| Kodeks pracy, art. 237¹⁰ § 2t.j. Dz.U. 2026 poz. 1245 | Powierzanie pracownikowi prania, konserwacji, odpylania i odkażania przedmiotów skażonych środkami chemicznymi, promieniotwórczymi lub materiałami biologicznie zakaźnymi jest niedopuszczalne. |
| Kodeks pracy, art. 237⁷ § 1t.j. Dz.U. 2026 poz. 1245 | Pracodawca dostarcza nieodpłatnie odzież i obuwie robocze, spełniające wymagania Polskich Norm, jeżeli odzież własna pracownika może ulec zniszczeniu lub znacznemu zabrudzeniu albo ze względu na wymagania technologiczne, sanitarne lub bhp. |
| Rozporządzenie MPiPS z 26.09.1997 (ogólne przepisy bhp), zał. nr 2 § 3 ust. 3t.j. Dz.U. 2003 nr 169 poz. 1650 ze zm.; zał. nr 2 w brzmieniu Dz.U. 2021 poz. 2088 | Środki ochrony indywidualnej wymienia się zgodnie ze wskazaniami producenta danego środka lub w przypadku utraty właściwości ochronnych. Stan środków ochrony indywidualnej jest okresowo sprawdzany i dokumentowany. |
| Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/425 w sprawie środków ochrony indywidualnej, art. 8 ust. 7, art. 17 ust. 3, art. 19, zał. II pkt 1.4 i 2.4Dz.Urz. UE L 81 z 31.03.2016; stosowane od 21.04.2018; uchyliło dyrektywę 89/686/EWG | Dzieli ŚOI na kategorie I (ryzyko minimalne — wewnętrzna kontrola produkcji), II (badanie typu UE) i III (ryzyko bardzo poważne — obok znaku CE numer jednostki notyfikowanej). Wymaga oznakowania CE, deklaracji zgodności UE oraz instrukcji i informacji producenta w języku określonym przez państwo członkowskie, w którym ŚOI są udostępniane. Załącznik II pkt 2.4 wymaga trwałego oznaczenia miesiąca i roku produkcji lub, jeżeli to możliwe, przydatności, gdy starzenie może znacząco wpływać na skuteczność ŚOI; pkt 1.4 określa treść instrukcji producenta. |
Najczęstsze pytania
Czy pracownik sprzątający może prać odzież roboczą w domu?
Jak dobrać rękawice do środków czystości?
Jak to wygląda w SafeDesk.pl — moduł Stanowiska
W SafeDesk.pl zestaw dla stanowiska „Pracownik utrzymania czystości” zapisujesz raz jako wymagania stanowiskowe, a system pilnuje reszty: przypisuje je każdemu pracownikowi na tym stanowisku, a jeśli włączysz pilnowanie terminów — sam liczy terminy wymian od daty wydania.
- 5 pozycji wyposażenia z tej strony wprowadzasz jako wymagania stanowiska
- Braki wobec wymagań widzisz jako alerty BHP (plany Komfortowy i Pro), zanim zauważy je kontrola
- Karta wydania i imienna ewidencja generują się do PDF bez przepisywania danych
Więcej: ewidencja odzieży roboczej i ŚOI, program do magazynu ŚOI i darmowy generator karty ewidencji.
Powiązane stanowiska
Czasookresy wymiany dla tego zestawu
- Rękawice chroniące przed chemikaliamiTypowo jednorazowe lub do przekroczenia czasu przebicia deklarowanego dla substancji
- Obuwie antypoślizgowe (gastronomia, sprzątanie)Typowo wg instrukcji producenta i stanu bieżnika; orientacyjnie 12 miesięcy, przy pracy na mokrej posadzce częściej
- Odzież robocza (bluza, spodnie, fartuch)Typowo 12–24 miesiące, zależnie od intensywności brudzenia
- Okulary i gogle ochronneTypowo wg instrukcji producenta i stanu wizjera; orientacyjnie 24 miesiące, natychmiast po zarysowaniu pola widzenia