Co ile przeglądać i wymieniać szelki bezpieczeństwa?
Przegląd okresowy sprzętu chroniącego przed upadkiem wykonuje osoba kompetentna co najmniej raz na 12 miesięcy — tak przewiduje instrukcja producenta sporządzona wg normy EN 365:2004. Pracodawca ma obowiązek stosować ŚOI zgodnie z tą instrukcją oraz okresowo sprawdzać i dokumentować ich stan (zał. nr 2 § 3 ust. 3 i § 4 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów bhp). Maksymalny okres użytkowania sprzętu podaje instrukcja producenta. Po powstrzymaniu upadku cały zestaw wycofuje się z użytku bezwarunkowo, niezależnie od terminu najbliższego przeglądu.
Stan prawny i normalizacyjny na dzień . Materiał informacyjny — nie zastępuje oceny ryzyka zawodowego ani opinii służby BHP.
Parametry wymiany
| Typowy okres w praktyce | wg instrukcji producenta, z przeglądem okresowym co najmniej co 12 miesięcy |
|---|---|
| Wartość planistyczna do tabeli norm | orientacyjnie 60 mies. — o wymianie decydują wskazania producenta |
| Normy odniesienia | EN 361:2002, EN 355:2002, EN 360:2023, EN 365:2004, EN 795:2012 |
| Kto ustala termin | Pracodawca, na podstawie wskazań producenta i oceny stanu środka — ŚOI wymienia się zgodnie ze wskazaniami producenta lub po utracie właściwości ochronnych, a ich stan okresowo sprawdza i dokumentuje (zał. nr 2 § 3 ust. 3 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów bhp). Okres w tabeli norm to wartość planistyczna. |
Kiedy wymienić niezależnie od terminu
- Powstrzymanie upadku — bezwarunkowa kasacja całego zestawu
- Przetarcia, nacięcia lub wypalenia taśm nośnych
- Zadziory i korozja na klamrach oraz łącznikach
- Nieczytelna etykieta identyfikacyjna
- Brak dokumentacji przeglądu okresowego
- Upływ okresu użytkowania podanego w instrukcji producenta
Częsty błąd
Przegląd „wzrokowy przez brygadzistę” zamiast przeglądu przez osobę kompetentną z udokumentowanym wynikiem. Drugi błąd: wymiana samych szelek przy pozostawieniu w użyciu amortyzatora, który brał udział w powstrzymaniu upadku.
Szczegóły normalizacyjne — szelki bezpieczeństwa i sprzęt chroniący przed upadkiem
EN 365:2004 definiuje osobę kompetentną wykonującą przegląd sprzętu chroniącego przed upadkiem i wymaga, aby instrukcja producenta przewidywała przegląd okresowy co najmniej co 12 miesięcy — norma adresuje producenta, a obowiązek pracodawcy wynika z przepisów o stosowaniu ŚOI zgodnie z instrukcją.
Norma dla urządzeń samohamownych EN 360 doczekała się wydania z 2023 roku, które zastąpiło wydanie z 2002 roku — rodzina norm chroniących przed upadkiem jest odświeżana etapami przez CEN.
Podstawa: EN 360:2023 — Urządzenia samohamowne
EN 795:2012 obejmuje urządzenia kotwiczące przeznaczone dla jednej osoby; dla urządzeń, z których korzysta jednocześnie więcej osób, stosuje się specyfikację techniczną CEN/TS 16415:2013.
Podstawa: EN 795:2012 — Urządzenia kotwiczące
Amortyzator wg EN 355:2002 jest elementem pochłaniającym energię i po zadziałaniu traci swoją funkcję — dlatego wycofaniu podlega cały podsystem łącząco-amortyzujący, a nie tylko szelki.
Podstawa: EN 355:2002 — Amortyzatory
Podstawa prawna i normy
| Przepis / norma | Co stanowi |
|---|---|
| Rozporządzenie MPiPS z 26.09.1997 (ogólne przepisy bhp), zał. nr 2 § 3 ust. 3t.j. Dz.U. 2003 nr 169 poz. 1650 ze zm.; zał. nr 2 w brzmieniu Dz.U. 2021 poz. 2088 | Środki ochrony indywidualnej wymienia się zgodnie ze wskazaniami producenta danego środka lub w przypadku utraty właściwości ochronnych. Stan środków ochrony indywidualnej jest okresowo sprawdzany i dokumentowany. |
| Rozporządzenie MPiPS z 26.09.1997 (ogólne przepisy bhp), § 105 ust. 1 i 2t.j. Dz.U. 2003 nr 169 poz. 1650 ze zm. | Pracą na wysokości jest praca wykonywana na powierzchni znajdującej się na wysokości co najmniej 1,0 m nad poziomem podłogi lub ziemi. Nie jest pracą na wysokości, niezależnie od wysokości, praca na powierzchni osłoniętej ze wszystkich stron do wysokości co najmniej 1,5 m pełnymi ścianami lub ścianami z oknami oszklonymi albo wyposażonej w inne stałe konstrukcje lub urządzenia chroniące pracownika przed upadkiem z wysokości. |
| Kodeks pracy, art. 237⁹ § 2t.j. Dz.U. 2026 poz. 1245 | Pracodawca zapewnia, aby stosowane środki ochrony indywidualnej oraz odzież i obuwie robocze zachowały właściwości ochronne i użytkowe; odpowiada za pranie, konserwację, naprawę, odpylanie i odkażanie. |
| Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/425 w sprawie środków ochrony indywidualnej, art. 8 ust. 7, art. 17 ust. 3, art. 19, zał. II pkt 1.4 i 2.4Dz.Urz. UE L 81 z 31.03.2016; stosowane od 21.04.2018; uchyliło dyrektywę 89/686/EWG | Dzieli ŚOI na kategorie I (ryzyko minimalne — wewnętrzna kontrola produkcji), II (badanie typu UE) i III (ryzyko bardzo poważne — obok znaku CE numer jednostki notyfikowanej). Wymaga oznakowania CE, deklaracji zgodności UE oraz instrukcji i informacji producenta w języku określonym przez państwo członkowskie, w którym ŚOI są udostępniane. Załącznik II pkt 2.4 wymaga trwałego oznaczenia miesiąca i roku produkcji lub, jeżeli to możliwe, przydatności, gdy starzenie może znacząco wpływać na skuteczność ŚOI; pkt 1.4 określa treść instrukcji producenta. |
Jak to wygląda w SafeDesk.pl — kalendarz wymian
Orientacyjny okres 60 miesięcy (skorygowany wg instrukcji producenta) wpisujesz raz przy pozycji „Szelki bezpieczeństwa i sprzęt chroniący przed upadkiem”, a kalendarz wymian liczy termin od daty wydania konkretnemu pracownikowi — osobno dla każdego egzemplarza. Pilnowanie terminów włączasz dla wybranych pracowników albo domyślnie dla wszystkich nowych.
- Przypomnienia 21, 14 i 7 dni przed terminem wymiany i po jego upływie
- Podgląd, kto i kiedy dostał daną pozycję — bez przeszukiwania Excela
- Zapotrzebowanie na kolejny okres liczone z terminów, nie z pamięci
Więcej: kalendarz wymiany odzieży roboczej, okresy używalności wszystkich pozycji, ewidencja wydań ŚOI i darmowy generator karty ewidencji.